Türkan Hüseynova
1 year ago - 6 Dakika, 19 Saniye

Азербайжандын шыпаалуу баткактары

Дүйнөдө 42 өлкөдө жанар тоо баткактары  бар. Бирок, Азербайжандагы жанар тоо баткагы жетилүүсү жагынан башкалардан айырмаланып турат. Жалпы жанар тоо баткактарынын 1/3 бөлүгү Азербайжанда 16 миң км чарчы аянттык аймактын ичинде орун алган. Дүйнөдөгү эки миңден ашуун жанар тоо баткагынын 344тү Азербайжандын чыгышында жана анын чек арасындагы Каспий деңизинин жээгинде жайгашкан. Мындайча айтканда, Азербайжанда жанар тоо баткактарынын (активдүү, өчкөн, көмүлгөн, мунай чыгарылган, суунун астындагы, арал жанар тоолору) бардык түрү бар.

Азербайжанда эң көп жанартоо баткактары жайгашкан аймактар ушулар: Абшерон жарым аралы, Шамахы-Гобустан, Алдыңкы Күрйан, Баку архипелагдары, Грузиянын чек арасы.


Азербайжандын шыпаалуу баткактары


Жанар тоо баткактарынын  медициналык жактан  пайдалары:

Жанар тоо суусу йод, бор, бромго, ал эми баткактын ичиндеги кошулмалар өтө маанилүү элементтерге бай болгондуктан, ал көптөгөн оорууларды айыктыруу үчүн колдонулат. Жанар тоо баткактары  1980-жылдардын башында эле Азербайжандын 16 ден-соолук борборунда: нерв системасы, полиартрит, радикулит, гепатит жана көптөгөн тери ооруларын айыктыруу үчүн колдонулган. Ал косметалогияда да кеңири колдонулуп келет. Жанар тоо баткагы  жез, йод, калий, магний сыяктуу 24 түрдүү минералдардан турат.  Азербайжан саламаттыкты сактоо министрлиги тарабынан баткакты сатууга уруксат берилген. Аны тишти дарылоодо да пайдаланууга болот.


Азербайжандын шыпаалуу баткактары


Жанар тоо баткагы  курулушта да кеңири колдонулган табигый материал болуп эсептелет.

Жанар тоолордун кыймыл-аракети бизге зилзала жөнүндө кабар берет. Зилзала жакындаган учурда жанар тоолордун жандангандыгын байкоого болот. Дүйнө жүзүндөгү кээ бир газ жана минералдык суулардын биригүүсүнүн натыйжасында пайда болгон химикаттардагы өзгөрүүлөргө байкоо жүргүзүү аркылуу зилзаланын качан болоорун болжолдоп айтууга болот.

Жанар тоо баткактары  экотуризм үчүн да аябай маанилүү. 2009-жылы Азербайжанда азербайжан, англис жана орус тилдеринде колдонмо китепче жарыкка чыккан жана Бакуга келген туристерге 25 жанар тоо баткактарын камтыган саякаттык тур кызматтары көрсөтүлүп баштаган. Азербайжандагы жанар тоо баткактары табигый эстелик катары эсептелип, мамлекет тарабынан коргоого алынган.